Bir yaprağın dünya yolculuğu

Güney Amerika'daki kökeni Stevia rebaudiana, Paraguay ve Brezilya sınır bölgesinden gelir. Bölgede yaprağın çay ve yiyecekleri tatlandırmak için kullanıldığına ilişkin uzun bir geçmiş vardır. Bu geleneksel kullanım, bugünkü saflaştırılmış tatlandırıcı üretimiyle aynı işlem değildir. Japonya ve Asya Japon üretici Morita, stevia tatlandırıcılarını 1971 yılında Japonya pazarına sunduğunu bildirir. Bu tarih, şirketin ticari üretim geçmişini anlatır. Stevianın Asya kıtasına ilk giriş tarihi olarak sunulmamalıdır. Sonraki gelişmelerde tarımsal üretim ve gıda uygulamaları öne çıkmıştır. Avrupa Birliği EFSA 2010 yılında steviol glikozitlerini değerlendirdi. 2011 tarihli 1131/2011 sayılı AB düzenlemesi, belirli gıdalarda ve belirlenen koşullarda tatlandırıcı olarak kullanıma izin verdi. Bu izin bütün stevia yapraklarının veya her türlü özütün sınırsız kullanımına verilen bir izin değildir. Türkiye Bakanlığın araştırma yayınları Türkiye'deki gıda katkısı düzenlemesi için 2013 yılını belirtir. Yalova'da adaptasyon ve fide yetiştiriciliği çalışmaları, Balıkesir'de ise üretim ve ihracat örnekleri bulunur. Bu örnekler tek başına Türkiye geneli üretim hacmini göstermez. Bugün Gıdalarda tatlılık sağlamak, ürün formülasyonlarını geliştirmek ve farklı steviol glikozitlerinin tat profilini incelemek başlıca çalışma alanları arasındadır. Yaprak ekstraksiyonunun yanında enzimle dönüştürülmüş glikozitlere ilişkin değerlendirmeler de bulunmaktadır. Kaynaklar: Morita, EFSA, AB düzenlemesi, Tarım ve Orman Bakanlığı, FDA.